tag:blogger.com,1999:blog-3567059361777414839.post-44364457839728065372007-11-13T19:11:00.000-08:002007-11-13T19:50:36.473-08:00कहीं यही तो सोम नही है ?<span style="font-size:130%;"><span>पुराणोक्त</span> <span>सोम</span> <span>के</span> <span>लिए</span> <span>नयी</span> <span>दावेदारी</span> -<span>यार</span> -<span>त्सा</span> - <span>गम्बू</span> - <span>एक</span> <span>फन्फूद</span> [<span>कवक</span>] <span>और</span> <span>एक</span> <span>किस्म</span> <span>के</span> <span>मोथ</span> [<span>पतंगे</span>] <span>का</span> <span>मिश्रित</span> <span>रुप</span> <span>है</span>.<span>तिब्बती</span> <span>बोल</span> <span>चाल</span> <span>मे</span> <span>यार</span> <span>त्सा</span> <span>गम्बू</span> <span>का</span> <span>मतलब</span> <span>है</span> '<span>जाड़े</span> <span>मे</span> <span>कीडा</span> <span>और</span> <span>गर्मी</span> <span>मे</span> <span>पौधा</span> '<span>यह</span> <span>एक</span> <span>रोचक</span> <span>मामला</span> <span>है</span>. <span>होता</span> <span>यह</span> <span>है</span> <span>कि</span> <span>एक</span> <span>मोथ</span> [<span>पतंगा</span> ]<span>गर्मियों</span> <span>मे</span> <span>पहाडों</span> <span>पर</span> <span>अंडे</span> <span>देता</span> <span>है</span> <span>जिससे</span> <span>निकले</span> <span>भुनगे</span> <span>तरह</span> <span>तरह</span> <span>की</span> <span>वनस्पतियों</span> <span>की</span> <span>नरम</span> <span>जड़ों</span> <span>से</span> <span>अपना</span> <span>पोषण</span> <span>लेते</span> <span>हैं</span> .<span>इतनी</span> <span>ऊंचाई</span> <span>पर</span> <span>और</span> <span>कोई</span> <span>शरण</span> <span>न</span> <span>होने</span> <span>के</span> <span>कारण</span> <span>जाड़े</span> <span>से</span> <span>बचाव</span> के <span>उपक्रम</span> <span>मे</span> <span>ये</span> <span>भूमिगत</span> <span>हो</span> <span>जाते</span> <span>हैं</span> <span>और</span> <span>तभी</span> <span>इनमे</span> <span>से</span> <span>कुछ</span> <span>हतभाग्य</span> <span>एक</span> <span>मशरूम</span> <span>प्रजाति</span> <span>की</span> <span>चपेट</span> <span>मे</span> <span>आ</span> <span>जाते</span> <span>है</span> <span>जो</span> <span>अब</span> <span>इन</span> <span>भुनगों</span> <span>से</span> <span>अपना</span> <span>पोषण</span> <span>लेते</span> <span>हैं</span> .<span>जाड़े</span> <span>भर</span> <span>यह</span> <span>परजीवी</span> <span>मशरूम</span> <span>और</span> <span>अब</span> <span>तक</span> <span>मृत</span> <span>भुनगा</span> <span>जमीन</span> <span>के</span> <span>भीतर</span> <span>पड़े</span> <span>रहते</span> <span>हैं</span> <span>और</span> <span>मई</span> <span>माह</span> <span>तक</span> <span>बर्फ</span> <span>पिघलने</span> <span>के</span> <span>साथ</span> <span>ही</span> <span>मशरूम</span> <span>की</span> <span>नयी</span> <span>कोपल</span> <span>मृत</span> <span>भुनगे</span> <span>के</span> <span>सिर</span><span>से</span> <span>फूटती</span> <span>है</span> -<span>यह</span> <span>विचित्र</span> <span>जीव</span> -<span>वनस्पति</span> <span>समन्वय</span> <span>ही</span> <span>स्थानीय</span> <span>लोगो</span> <span>के</span> <span>लिए</span> <span>यार</span> <span>सा</span> <span>गम्बू</span> <span>है</span> .<span>इससे</span> <span>अब्</span> <span>व्यापारिक</span> <span>स्तर</span> <span>पर</span> <span>एक</span> <span>रसायन</span> -<span>कार</span><span>डी</span><span>सेप्ट</span><span>एन</span> <span>का</span> <span>उत्पादन</span> <span>शुरू</span> <span>हो</span> <span>गया</span> <span>है</span> <span>जो</span> <span>बल</span>-<span>ओज</span> ,<span>पुरुसत्त्व</span> <span>और</span> <span>खिलाडियों</span> <span>की</span> <span>स्टेमिना</span> <span>बढाने</span> <span>मे</span> <span>कारगर</span> <span>है</span> - <span>इसकी</span> <span>कीमत</span> <span>प्रति</span> <span>किलो</span> <span>१</span>.<span>५</span> <span>लाख</span> <span>है</span> .<span>यह</span> <span>तिब्बत</span> <span>और</span> <span>उत्तरांचल</span> <span>की</span> <span>पहाडियों</span> <span>खास</span> <span>कर</span> <span>पिथौरागढ़</span> <span>मे</span> <span>मिल</span> <span>रहा</span> <span>है</span> <span>और</span> <span>अब</span> <span>तो</span> <span>इसकी</span> <span>कालाबाजारी</span> <span>भी</span> <span>हो</span> <span>रही</span> <span>है</span> .<span>कहीं</span> <span>यही</span> <span>तो</span> <span>सोम</span> <span>नही</span> <span>है</span> ?</span>arvind mishrahttp://www.blogger.com/profile/02231261732951391013noreply@blogger.com